آخرين به روز آوري سايت پنجشنبه ۲ شهریورماه ۱۳۹۶

مسجد جامع تاریخی گلپایگان را دیگر اینگونه نخواهید دید . ساخت و سازهای غیر مجاز گنبد زیبای این مسجد را بلعیده است



آخاله در قبال تبلیغات هیچ مسئولیتی ندارد.


بيا بريم صحرا دره توگل بچين من شاتره
هنگام رفتن براي تفريح كاربرد دارد




صداي ماندگار - ديه ولايتمون مثل اون قديما نيست - صداي دلنشين استاد محمدعلي سعيدي

بي هُمزبون ، عنوان شعر محلي گلپايگاني ، سروده و با صداي دلچسب استاد محمد علي سعيدي ، شاعر توانمند شهرمان كه در سال 1380 اجرا گرديده است . نكات قابل توجه اين سروده زيبا ، لهجه و گويش واقعي مردم شهر در دهه هاي گذشته ، اشاره به اصطلاحات و ضرب المثلهاي محلي ، يادآوري آنچه در گذشته وجود داشته و ديگر اثري از آن نيست و از همه مهمتر زنده نگه داشتن فرهنگ عامه شهر و اشاره به محصولات معروف هر منطقه و ناحيه است و يك اثر منحصر به فرد را در اين سروده خواهيد شنيد . حتما بشنويد


بخ ، چي ، شي ؟ - اثر ماندگار استاد محمدعلي سعيدي

استاد سعیدی در اواخر دهه 70 شمسی با سرودن چند مجموعه شعر محلی با لهجه گلپایگانی تحولی شگرف در این گویش ایجاد کرد و سایت آخاله با افتخار به کمک استاد توانست تعدادی از آنها را آرشیو نماید تا به مرور در اختیار همشهریان فهیم خود قرار دهد


وردپاتکان ( اولين نرم افزار فرهنگ گلپايگان )

وردپاتکان عنوان يک نام قديمي گلپايگان است که در باره آن يک نرم افزار از فرهنگ و آداب و رسوم گلپايگان در سال ۱۳۸۰ توسط گردانندگان سايت آخاله تهيه شده و در اختيار همشهريان عزيز قرار گرفته است . در اين مقاله سعي ميشود از محتواي اين نرم افزار که در قالب يک( سي دي ) مي باشد مطالبي را به تدريج به اطلاع دوست داران فرهنگ و ادب گلپايگان برسانيم











كُردَهْ به كوه

يك باور فرا گير گلپايگاني كه تا چند سال اخير نيز ميهمان فرهنگ اين شهر بود و اعتقادات عامه مردم بر اين باور مستحكم گرديده بود ، ايام ريزش برف از حدود 25 ديماه آغاز و تا 15 بهمن ماه در اوج بارندگي اين نعمت الهي محدود مي شد را اصطلاحا ( كُردَهْ به كوه ) مي گفتند حكايت اين افسانه از آنجا آغاز ميگشت كه اگر در اين محدوده زماني برف نمي باريد و يا بارش هاي زمستاني كم ميگرديد ، همه مردم را از آينده نگران ميكرد و سال در پيش رو را از سالهاي خشكسالي مي پنداشتند و لذا اعتقاد راسخ داشتند كه در اين فاصله زماني بايستي تمام تلاشهاي عقيدتي را بكار بندند تا ترحم خداوند شامل حالشان گردد

پريسا نيکنامي

 


مقدمه : پریسا نیکنامی - نقل مقاله از کتاب گلپایگان در ائینه تاریخ مرحوم فیروز اشراقی

 يك باور فرا گير گلپايگاني كه تا چند سال اخير نيز ميهمان فرهنگ اين شهر بود و اعتقادات عامه  مردم بر اين باور مستحكم گرديده بود ، ايام ريزش برف از حدود 25 ديماه آغاز و تا 15 بهمن ماه  در اوج بارندگي اين نعمت الهي محدود مي شد را اصطلاحا ( كُردَهْ به كوه ) مي گفتند
حكايت اين افسانه از آنجا آغاز ميگشت كه اگر در اين محدوده زماني برف نمي باريد و يا  بارش هاي زمستاني كم ميگرديد ، همه مردم را از آينده نگران ميكرد  و سال در پيش رو را از سالهاي خشكسالي مي پنداشتند و لذا اعتقاد راسخ داشتند كه در اين فاصله زماني بايستي تمام تلاشهاي عقيدتي را بكار بندند تا ترحم خداوند شامل حالشان گردد .. در ذيل قسمتي از اين افسانه از كتاب گلپايگان در ائينه تاريخ بيان ميگردد


و بدين سان :اگر برف نمي باريد  و يا به تأخير مي افتاد شخصي را با آذووقه و لباس گرم و كافي و مناسب آماده كرده به ارتفاعات برف گيرمي فرستادند و نام او را ( كُردَه علي KORDA) مي گفتند و عمل مهاجرت او را به كوه ( كُردَه به كوه ) مي ناميدند و اغلب هم ديده مي شد كه بعد از رفتن ( كرده به كوه ) ، باريدن برف شروع مي شد و بر اعتقادات مردم صحه مي گذاشت . اين باور همانند دعاي باران و به مُصلي رفتن براي باران ، همه گير بوده است و ( اين باور گلپايگانيها بوده ) كه ( كُرده ) خوانساريها روز 25 دي ماه به كوه مي رفته و پنجم بهمن از كوه بر مي گشته  ، سپس (كُرده ) گلپايگاني ها روز پنجم بهمن ( 35 زمستان ) به كوه مي رفته و 15 بهمن ( 45 زمستان )  از كوه پايين مي آمد

معروف است هنگامي كه  كُرده گلپايگاني ها به كوه مي رود در بين راه به كُرده خوانساري ها ميرسد و در ضمن سلام و احوالپرسي طبق عادت و اخلاق رايج منطقه ، كُرده خوانساري ها به همتاي گلپايگاني اش طعنه و زخم زبان مي زند و مي گويد : ببينم چكار مي كني ( يعني از لحاظ ريزش برف و شروع سرما) و وي جواب مي گويد : (تو كه پشتت به من بود كاري نكردي ، من كه پشتم به بهار است ) ((عبارت ديگري نقل شده كه در كتاب منبع نيامده ... كرده گلپايگان به كرده خوانسار مي گويد : حيف كه پشتم به بهار است و گرنه بچه قنداق را در گهواره اش از سرما خشك مي كردم ))

در مدت ( كُرده به كوه ) يعني از 25 دي ماه تا 15 بهمن  هر گونه عامل آب و هوايي را به نحوي منتسب به (كُرده به كوه ) مي كنند  .
اگر برف ببارد مي گويند :      كُرده ما  باركوله اش  را زمين گذاشت

اگر برف ههمراه با بوران و سرما ببارد مي گويند :  كُردَه فُوت كرده  ( يعني با دهان دميده است )

اگر برف ، همراه باران ببارد مي گويند :  برف لي مي آيد و يا كف  گليز كرده ( آب و كف دهان

برف اول  را مي گويند : برف غلاغ ( كلاغ) چون كلاغ ها با باريدن نخستين برف با صدا و فرياد ، به شادماني مي پردازند

روز 5 بهمن  كه كرده خوانساريها پايين مي آيد را مي گويند :  نفس دُزدَه زده

روز 15 بهمن كه كرده گلپايگانيها پايين مي آيد را مي گويند : نفس فاشكه ( آشكار ) زده و معتقدند كه هوا كم كم رو به خوبي  مي رود

از 6 بهمن تا چهاردهم بهمن  را ( چار چار تُركها) گويند

از 20 بهمن به بعد را ( چِلّه گربه ها ) مي گويند

از 4 اسفند تا 10 اسفند را ( ننه دالو )  گويند و معتقدند كه پير زني به نام دالو به خاطر گرمي هوا شترهايش را كه ( آبستن ) نمي شده اند را پيش يكي از پيامبران ميبرد  و از او مي خواهد كه از خداوند خواهش كند  تا هوا سرد شود و شترها   باردار  گردند  اين چند  روز سردتر از روزهاي قبل و بعد است و گاهي اين مدت را ( سرماي پيرزن )  و يا ( نه نه سرما ) نيز مي گويند

ماه اسفند را ( اختيارات )  مي گويند  و مسافرت از اين ماه به بعد مناسب است

 مراسم برفي كردن :

در روز اول كه برف مي بارد  مراسم شيرين برف بردن مخفيانه به خانه اقوام و همسايگان و گول زدن دوستان  و در نتيجه  پختن آش توسط كسي كه  برفي شده ( شخص  گول خورده از دريافت برف اول )  و ميهماني دادن به اين مناسبت از مراسم تفريحي مردم گلپايگان است . البته اگر شخص اقدام كننده نتواند  شخص مخاطب خود را گول بزند و توسط  آن سياهي  به دست و صورتش برسد  مراسم پختن آش  به گردن اقدام كننده مي افتد كه در اين حالت اين مراسم  شيرين تر و مفرح تر برگزار خواهد شد 

اين مطلب تاکنون 1034 بار مشاهده شده است.
مطالب مرتبط با پريسا نيکنامي

كُردَهْ به كوه



نام و نام خانوادگي:
پست الکترونيک:
سايت يا وبلاگ:
متن پيام:
تصوير امنيتي:


7:49   27 بهمن 1394
ح سلطانی
با سلام
واقعا ممنون از نوشتن این مطلب
من کارمند گلپایگان هستم شنیده بودم کرده به کوه رفته را ولی از همکارام که می پرسیدم کامل بلد نبودند
خوشحالم به صورت کامل توضیح داده بودید
ممنون

14:32   18 اسفند 1394
قاسمعلی فراست
سلام. از اینکه فرهنگ فولکلوریک شهرمان را زنده نگه میدارید ممنون
پاسخ
سلام و عرض ادب خدمت استاد ارجمند ، نویسنده توانمند و پر افتخار شهرمان جناب آقای قاسمعلی فراست . حضور مجازی جنابعالی در سایت آخاله موجب امتنان و افتخار است

14:9   24 اسفند 1394
احمد رضا غفاري
باتشكر من كارشناس ارشد سازمان مديريت ويرنامه ريزي هستم مطلب راكامل مطالعه نمودم وچون قبلا اين مطلب را شنيده بودم با خواندن مقاله جنابعالي موضوع را كامل ياد گرفتم

21:50   06 اسفند 1395
بهمن ریاضت
با عرض سلام و خسته نباشید
خدا قوت
از زحمات شما در ارائه اطلاعات مفید پیرامون شهر صمیمانه تشکر میکنم

آخاله در قبال تبلیغات هیچ مسئولیتی ندارد.


آب و هوا

پیام های کلی سایت

تماس با ما


كليه حقوق براي پديد آورندگان 
.:: آخاله ::. محفوظ است. | طرح و اجرا : توحيد نيكنامي   | به روز رسانی محتوایی : محمود نيكنامي  
 | .Copyright © 2003-2012 Akhale.ir. All Rights Reserved
|
 | Powered By Tohid Niknami | E-Mail :
Akhale . com @ gmail . com |