آخرين به روز آوري سايت دوشنبه ۳۰ مردادماه ۱۳۹۶

مسجد جامع تاریخی گلپایگان را دیگر اینگونه نخواهید دید . ساخت و سازهای غیر مجاز گنبد زیبای این مسجد را بلعیده است



آخاله در قبال تبلیغات هیچ مسئولیتی ندارد.


بلگ و باشِش ريخته
يعني از قدرت افتاده




صداي ماندگار - ديه ولايتمون مثل اون قديما نيست - صداي دلنشين استاد محمدعلي سعيدي

بي هُمزبون ، عنوان شعر محلي گلپايگاني ، سروده و با صداي دلچسب استاد محمد علي سعيدي ، شاعر توانمند شهرمان كه در سال 1380 اجرا گرديده است . نكات قابل توجه اين سروده زيبا ، لهجه و گويش واقعي مردم شهر در دهه هاي گذشته ، اشاره به اصطلاحات و ضرب المثلهاي محلي ، يادآوري آنچه در گذشته وجود داشته و ديگر اثري از آن نيست و از همه مهمتر زنده نگه داشتن فرهنگ عامه شهر و اشاره به محصولات معروف هر منطقه و ناحيه است و يك اثر منحصر به فرد را در اين سروده خواهيد شنيد . حتما بشنويد


بخ ، چي ، شي ؟ - اثر ماندگار استاد محمدعلي سعيدي

استاد سعیدی در اواخر دهه 70 شمسی با سرودن چند مجموعه شعر محلی با لهجه گلپایگانی تحولی شگرف در این گویش ایجاد کرد و سایت آخاله با افتخار به کمک استاد توانست تعدادی از آنها را آرشیو نماید تا به مرور در اختیار همشهریان فهیم خود قرار دهد


وردپاتکان ( اولين نرم افزار فرهنگ گلپايگان )

وردپاتکان عنوان يک نام قديمي گلپايگان است که در باره آن يک نرم افزار از فرهنگ و آداب و رسوم گلپايگان در سال ۱۳۸۰ توسط گردانندگان سايت آخاله تهيه شده و در اختيار همشهريان عزيز قرار گرفته است . در اين مقاله سعي ميشود از محتواي اين نرم افزار که در قالب يک( سي دي ) مي باشد مطالبي را به تدريج به اطلاع دوست داران فرهنگ و ادب گلپايگان برسانيم











آشنایی با آثار تاریخی گلپايگان در دوره سلجوقی

بی شک دوران اتابکان سلجوقی را می توان، عصر شکوفایی سرزمین پهناور جرباذقان (گلپایگان) نامید. وجود عالمان و شاعرانی همچون نجیب الدین جرباذقانی (صاحب دیوان اشعاری مشتمل بر ۲۰۰۰ بیت) ابن ماکولا عِجلی جرباذقانی و ابوشرف ناصح ابن ظفر جرباذقانی (مترجم تاریخ یمینی) و همچنین احداث بناهای باشکوهی همچون مناره، مسجد جامع، بازار چهار سوق و گنبد و پلهای مواصلاتی در این دوره حساس از تاریخ ایران زمین، خود دلیلی بر این مدعاست

شهرداري گلپايگان

آشنایی با آثار تاریخی دوره سلجوقی

 بی شک دوران اتابکان سلجوقی را می توان، عصر شکوفایی سرزمین پهناور جرباذقان (گلپایگان) نامید. وجود عالمان و شاعرانی همچون نجیب الدین جرباذقانی (صاحب دیوان اشعاری مشتمل بر ۲۰۰۰ بیت) ابن ماکولا عِجلی جرباذقانی و ابوشرف ناصح ابن ظفر جرباذقانی (مترجم تاریخ یمینی) و همچنین احداث بناهای باشکوهی همچون مناره، مسجد جامع، بازار چهار سوق و گنبد و پلهای مواصلاتی در این دوره حساس از تاریخ ایران زمین، خود دلیلی بر این مدعاست.در ادامه به معرفی برخی از آثار سلجوقی گلپایگان اشاره خواهد شد:

بازار چار سوق:

بازار سنتی گلپایگان همانند بازارهای شهرهای قدیمی ایران دارای طاق های گنبدی ضربی آجری با گوشه های جالب است و به آجرکاری‌های دوران صفوی در بازار بزرگ اصفهان شباهت دارد. بازار سنتی گلپایگان شامل بازار مسگرها، کوزگرها، فرش فروشان، بازار گیوه دوزان، بازار اصلی و تعداد زیادی پاساژ می باشد. پیش‌خوانها، درهایی که به شکل تخته های ضخیم چوب ساده در دو شکاف چوبی بالا و پائین جلوی دکان به دنبال هم ردیف می‌شدند، قفلهای پیچی که در همان گلپایگان ساخته می شد و صاحبان مغازه بعد از بستن در به آن فوت می کردند و قل هوالله می خواندند. .همه، در خاطره ها باقی است. سبدها، تفت های چلواری، چولاری ها و کپه ها، دستاس، ترازوهای قدیمی، چرتکه، حساب سیاقی و دفتر و دستک دکان، چراغانی در نیمه شعبان، نصب چراغهای روغنی با روغن کرچک، فانوس نفتی هایی که شب بپا می‌شد و بوق سحر جمعش می‌کردند، نگهبانی سگها و سر و صدای داروغه ها… همه را کهنسالان از بازار قدیم گلپایگان تعریف می‌کنند. مجموعه بازار سنتی گلپایگان بنابر سبک معماری و موقعیت جغرافیایی و سوابق تاریخی، بیانگر موقعیت تجاری با اهمیت منطقه بوده‌است. اهمیت این بنا بیشتر از جهت سبک معماری وموقعیت مکانی که پل ارتباطی بین مناره گلپایگان و مسجد جامع می‌باشد حائز اهمیت است. در احداث این بنا همچون بازارهای سنتی سایر شهرهای قدیمی از طاق آجری و تناسب ترکیب، فضاها و تعبیه فضاهای جانبی مانند تیمچه، قهوه خانه‌ها

bazark 

(در واقع چای خانه ها) و نور طبیعی بدون حرارت و برودت استفاده شده‌است و تاریخ تجدید بنای آن در حدود ۴۰۰ سال پیش برآورد شده‌است. بازار سنتی گلپایگان تا کنون چندین بار مرمت شده است و در آذر ۹۲ نیز سنگ فرش بازار تاریخی گلپایگان بازسازی گردید.

  مسجد جامع گلپایگان:

بناي مسجد جامع گلپايگان یکی از مساجد پنجگانه بزرگ ایران زمین در عهد سلجوقی است که در تاریخ ۵۰۸ هجری قمری به دستور ابوشجاع محمدبن ملکشاه سلجوقی به همراه چهار مسجد دیگر بنا گردیدند که عبارتند از: مسجد اموی دمشق (۵۰۳ ه.ق)، مسجد جامع ساوه (۵۰۴ ه.ق)، مسجد جامع قزوین (۵۰۸ ه.ق) و مسجد جامع دیار بکر ترکیه (۵۱۱ ه.ق).

masjedjamek

بنای با شکوه مسجد جامع گلپایگان با دو درب ورودی، شبستان ها، محراب آجری٬ گنبد آجری دوپوسته و محوطه ای چشم نواز، معرف اوج معماری سلجوقی است که گویی امتداد پیشینه کهن این خطه را، برابر دیدگان هر هنر دوستی آشکار می کند.

اين مسجد از حيث نكات فني و ساختماني داراي امتيازات فراواني مي باشد. ازخصوصيات مسجد و گنبد آن دارا بودن كتيبه هاي آجري متعدد و تزئينات فراوان دوره سلجوقي است. در متن كوفي گنبد، نام محمد بن ملك شاه خوانده مي شود و اطراف محراب بزرگ زير گنبد در متن كتيبه اي، نام باني آن بناي عظيم را، ابونصربن محمد بن ابراهيم آورده اند. همچنين بربدنه هاي مختلف شبستان نام بزرگان دين و جملات مذهبي را به خط كوفي آجري نوشته اند. در زمان فتحعلي شاه قاجار شبستان هاي ساده طرفين گنبد و بناهاي شرقي و غربي مسجد را احداث نموده و بر ساختمان هاي گنبد عهد سلجوقي افزوده اند. ساختمان گنبد عهد سلجوقي متعلق به اوايل قرن ششم هجري قمري است. مسجد جامع گلپایگان با معماری بی نظیر، به شماره ۱۹۱ در مرداد ماه سال ۱۳۱۲ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

مناره آجری سلجوقی: 

مناره یا فانوس صحرایی گلپایگان که به عنوان بلندترین مناره آجری عهد سلاجقه قرن پنجم هجری قمری ایران از آن یاد شده، گویی امتداد پیشینه کهن این خطه را، برابر دیدگان هر هنر دوستی آشکار می کند.

menark
این مناره با قدمتی حدود ۹۰۰ سال همچنان در برابر عوامل طبیعی زلزله، باد، باران، سرما و گرما سرفراز برجای مانده است.
این اثر تاریخی دارای دو درب است که هر یک از آنها فرد وارد شونده را با پلکانی دورانی با ۶۴ پله به بالای مناره هدایت می کنند. قسمت های پایین و بالای مناره، دارای کتیبه آجری است که این کتیبه به خط کوفی، آیات ۵۳ سوره زمر را به تصویر کشیده است.
مناره سلجوقی گلپایگان به فانوس صحرا نیز مشهور است چرا که در گذشته با نصب روشنایی بالای آن، راهنمای کاروانیان در مسیر
جاده معروف ابریشم بوده است.

sang
این مناره ۱۸ متری با معماری بی نظیر، به شماره ۲۵۰ در خرداد ماه سال ۱۳۱۵ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. اين مناره از زمان سلجوقيان مي باشد كه ساختمان آن را احتمالا با ساختمان مسجد جامع و بازار چهارسوق همزمان مي دانند. تا حدود چهل سال قبل، اطراف آن خرابه و چاله چوله بود كه مردم گاهي از آنجا خاك مي بردند و قطعه هاي ظروف سفالين شكسته نيز ديده مي شد و آن محل را چاله هاي پامناره مي گفتند. جاي خندقي هم بود كه يك قسمت آن را براي زمين ورزش صاف كرده بودند ولي اكنون فقط چند متري اطراف مناره را حصار نموده اند. گفته مي شود اين مناره براي راهنمايي كاروانيان بوده و بالاي آن چراغ نصب مي كرده اند و در جنوبي چهارسوق از جلوي مناره شروع مي شده است. فعلا خيابان، گودتر از سطح پاي مناره و بازار چهارسوق است. دوشير قبلا در محل پاشيرا نزديك مقبره باباعبدالله در كنار جاده قافله و ابتداي كوچه حكومتي بودند. ميدان پاشيرا نسبتا وسيع و دكه بازي و ورزش بچه هاي محل بود و بر اين شيرها كه وسيله سرگرمي بچه ها بود سوار مي شدند و بازي مي كردند. بعد از خيابان كشي چون خيابان چند متري از جاده قافله فاصله پيدا كرد و زمين هاي اطراف پاشيرا را با قسمتي از جاده قديم به مالكين آن حدود دادند و ميدان پاشيرا را هم گودبرداري نمودند كه رختشوي خانه بسازند، شير هاي سنگي را با تخته و گرده چوب و غلطك كه بوسيله دو گاو نر كشيده مي شد، تك تك به پاي مناره منتقل كردند. شيرهاي سنگي در زير سايه مناره سلجوقي محبوس بودند که چندی پیش یکی از آنها به سرقت رفت و دیگری تنها ماند.

 

گنبد بابا مصری

گنبد بابامصری گلپایگان در مسجدی به نام مسجد میرزا ابوالحسن قراردارد و سابقاً در جنب گنبد، حمامی هم به این نام وجود داشته‌است این بنا دارای ارزش تاریخی و هنری است و احتمالاً بنای آن در دوره ایلخانی تجدید و مرمت  گردیده و روی بنای قدیمی دوره سلجوقی ساخته شده‌است و تاریخ تجدید ساخت آن مربوط به  ۱۲۲۵ هجری قمری است.

bayan-news-ir_1-400x267

قلعه جمال

آنچه در اینجا می خوانید برگرفته از آثارالبلدان ص ۴۱۱، به نقل از دیوان نجیب الدین جرباذقانی به تصحیح محمود مدبری: “جرباذقان ولایتی است ما بین همدان و اصفهان، قلعه محکم و بزرگی داشته و حاکم آنجا را “جمال باده” می نامیدند. این جمال باده، نزد حکام نرفتی و از قلعه خود پا بیرون نگذاشتی و به جهت استحکام مکانی که داشت، پادشاهان با او مسامحه میکردند و جمال، بدین جهت بسیار مشهور بود. تا آنکه مملکت عراق عجم از طرف سلطان محمد خوارزمشاه به پسرش عمادالملک مقرر شد و چون عمادالملک به سرزمین جرباذقان رسید، جمال باده را احضار نمود. او از خدمت تقاعد ورزید. عماد الملک لشکر بدانجا فرستاد و شهر را به غلبه گرفتند و جمال را در قلعه ای که داشت محاصره نمودند. پس از ایامی حصر و کوشش، جمال باده از قلعه گریخت. از این مقدمه چند روزی نگذشته بود که تصرف سرزمین گلپایگان به مذاق او خوش نیامده، با لشکر تاتار به عراق عجم وارد شدند. عمادالملک فرار نمود، او را و پسر خوارزمشاه را بکشتند و لشکر ایشان را مقهور ساختند و جمال باده به مکان اصلی خود معاودت نمود و به حال خویش باقی ماند.” از شواهد و قراین تاریخی پر واضح است که جمال باده حاکم عادل گلپایگان در عصر سلجوقی بوده و به همراه چهار پسرش تا عهد مغول با نیکنامی و قدرت حکومت رانده است و این شهر را از گزند مغولان در امان داشته است.کوه قلعه جمال امروزه منتسب به اوست.

 

 

 پل اناربار(قازید):

امروز این پل با نام پل قاضی زاهد شناخته می شود. ساختمان این پل را برخی قبل از اسلام، و بعضی زمان حکومت سلجوقیان و عده ای هم زمان صفویه می دانند. اما آنچه مشهود است این پل تنها راه ارتباطی شهر گلپایگان با سمت دیگر رودخانه بوده و در امتداد جاده قافله که از کنار مناره و بازار سلجوقی عبور می کند قرار دارد لذا این فرضیه که قدمت این پل به زمان سلجوقیان باز می گردد به حقیقت نزدیکتر است. احیانا این پل در زمانهای پس از اسلام و عهد صفویه و در زمان ساخت کاروانسراها مورد مرمت قرار گرفته است.

رودخانه

  ظرف آتشدان مفرغی:

 zarfk

یکی از اشیاء باستانی گلپایگان (که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود)، ظرف آتشدان مفرغی ۶ ضلعی به بلندی ۷۱ سانتی متر و گشادی دهانه بالا ۹۴/۵ سانتی متر است. این آتشدان دارای سه پایه‌ای به شکل پنجه پای شیر است و سه دستگیره نیز دارد و از آثار قرن سوم یا چهارم هجری است که نام جرفادقان هم شبیه کتیبه‌های قدیمی به زبان عربی بر دسته آن کنده کاری شده‌است.

اين مطلب تاکنون 1716 بار مشاهده شده است.
مطالب مرتبط با شهرداري گلپايگان

آشنایی با آثار تاریخی گلپايگان در دوره سلجوقی
میراث ناملموس گلپایگان



نام و نام خانوادگي:
پست الکترونيک:
سايت يا وبلاگ:
متن پيام:
تصوير امنيتي:


12:37   16 آذر 1395
همشهری
با سلام و عرض ارادت

لطفا در این متن، تصاویر را به متن مربوطه ارجاع دهید چرا که برای یک فرد غریبه مطالب و تصاویر سنخیتی ندارند. مثلا تصویر مسجد جامع در متن بازار آمده و...باتشکر.
پاسخ
متشکر از لطف شما . ویرایش خواهد شد

آخاله در قبال تبلیغات هیچ مسئولیتی ندارد.


آب و هوا

پیام های کلی سایت

تماس با ما


كليه حقوق براي پديد آورندگان 
.:: آخاله ::. محفوظ است. | طرح و اجرا : توحيد نيكنامي   | به روز رسانی محتوایی : محمود نيكنامي  
 | .Copyright © 2003-2012 Akhale.ir. All Rights Reserved
|
 | Powered By Tohid Niknami | E-Mail :
Akhale . com @ gmail . com |