آخرين به روز آوري سايت :متاسفانه فعلا امکان فنی برای بروزرسانی وجود ندارد

نمايي از شهر گلپايگان با ديدي باز از مسجد جامع و ساختمانهاي قديمي ، فروردين ۱۳۸۰ ( محمود نيکنامي )



آخاله در قبال تبلیغات هیچ مسئولیتی ندارد...


انگور ميون كولا شغال مي خوره
بهترين اشيا نصيب مفت خوران مي شود

شاگرد اول کلاس بودم!!؟


پاییز عاشق است


.


.


صداي ماندگار - ديه ولايتمون مثل اون قديما نيست - صداي دلنشين استاد محمدعلي سعيدي

بي هُمزبون ، عنوان شعر محلي گلپايگاني ، سروده و با صداي دلچسب استاد محمد علي سعيدي ، شاعر توانمند شهرمان كه در سال 1380 اجرا گرديده است . نكات قابل توجه اين سروده زيبا ، لهجه و گويش واقعي مردم شهر در دهه هاي گذشته ، اشاره به اصطلاحات و ضرب المثلهاي محلي ، يادآوري آنچه در گذشته وجود داشته و ديگر اثري از آن نيست و از همه مهمتر زنده نگه داشتن فرهنگ عامه شهر و اشاره به محصولات معروف هر منطقه و ناحيه است و يك اثر منحصر به فرد را در اين سروده خواهيد شنيد . حتما بشنويد











گفته ها و ناگفته هاي سيل خوزستان

بارشهاي فراوان ، ظرفيت محدود رودخانه ها، تصرف و ساخت و سازها در بستر و حتي حريم رودخانه ها ، عدم لايروبي رودخانه ها، عدم استفاده از ظرفيت موثر سدها (بالاخص سد سيمره بدليل عدم تملك اراضي درياچه سد) و عدم مديريت صحيح سدها (با توجه به هشدارهاي صورت پذيرفته) دست به دست هم داده و بحراني جدي را بر دوش كشور و دولت و ملت نهاد. جا دارد در اين راستا به عوامل پيدا و پنهان عوارض سيلاب اشاره شود. در بروز حادثه سيل در استان خوزستان عوامل متعددي دخيل بود . اين عوامل دست به دست هم داده و منجر به تلفات جاني و خسارات مالي فراوان گرديد.

مهندس عليرضا نوري

گفته ها و ناگفته هاي سيل خوزستان

تحليلي از سيل فروردين ماه 1398 در استان خوزستان راستي چه كسي بايد پاسخگو باشد ؟



مقدمه: سیل یکی از شایع ترین و ویرانگرترین بلایای طبیعی زمین است. در دهه گذشته، سیل ناشی از طغیان رودخانه ها سالیانه جان هزاران نفر را در سراسر جهان گرفته است و ده ها میلیارد دلار تلفات مالی داشته است. پیش بینی می شود که تغییرات اقلیمی باعث افزایش بارش در نواحی خاصی از سطح كره زمین شود. این افزایش ممکن است در دهه های آینده منجر به وقوع بیشتر سیل در این مکان ها گردد.

هر کجا که رودخانه حالت طغیانی پیدا کند خطر سیل وجود دارد ولی این خطر بیشتر در مناطق کوهستانی و شیب‌داری که پوشش گیاهی خود را به دلایلی از دست داده‌اند مانند زاگرس، البرز و حتی برخی مناطق ناهموار بيشتر جلوه مي نمايد. سیلاب رودخانه ها زمانی اتفاق می افتد که یک رود با حجم آبی، بیش از ظرفیت بستر خود پر شود. که معمولاً ناشی از بارش سنگین باران است. مشکلات حاصل از جریانات طغیانی و سیل، آسیب جدی به زیرساختاهها و سکونت‌گاههای انسانی وارد نموده و حتی موجب از دست دادن جان انسانها می شود. پدیده سیل در كشور یك پدیده فراگیر بوده و تقریباً تمامي نواحي كشور به نوعي متحمل خسارات هنگفت ناشي از آن شده و مي شوند.

تكنولوژيهاي جديد براي رصد اصلاعات جوي كره زمين به خدمت بشر آمده است. ماهواره هائي در جو زمين قرار دارند كه تغییرات لحظه اي جو كره زمين را رصد نموده و قادر به شناسایی سیل ها مي باشند. هنگام رخداد یک سیل، اطلاعات رساني به موقع و سیستم های هشدار سیل و سایر برنامه های کاربردی مربوط به مدیریت آنی رودخانه ها از اهميت بسيار زيادي برخوردار مي باشد.

كشور ايران در دهه هاي گذشته با بلايای طبیعي از قبيل سيلاب مواجه بوده كه باعث بروز خسارات و تلفاتي براي هم ميهنان عزيزمان همراه گرديده است.



طرح هاي كنترل سيلاب زياد و متنوعند. كاربرد هر كدام نيز بسته به شرايط محل، ميزان ريسك در برابر خسارات، ميزان منافع حاصله از اجراي طرح و مسائل اجتماعي، اقتصادي و سياسي منطقه تفاوت دارند. متولي اصلي مديريت سيلاب و متولي ارتباط با سامانه هشدار سيل، وزارت نيرو مي باشد و اين مدیریت سیلاب ، براي سه مقطع زماني "قبل از صدور پیش اگاهي"، "از پیش آگاهي تا پایان رخداد سیل" و "پس از فروكش نمودن سیل" تعريف شده است.

اين مقدمات را عرض نمودم تا اطلاعات اوليه اي در اختيار مخاطبين قرار گيرد . حال به بارشها و سيلابهاي حادث شده در پايان اسفند ماه 97 و فروردين ماه سال 98 در استان خوزستان و طرح سوالات پرداخته مي شود.



استان خوزستان، در اواخر اسفند 97 شاهد اولين سيلاب در رودخانه هاي كرخه و كارون بود و در اوايل فروردين ماه سال 1398 با تشديد بارشها، شاهد وقوع دو سيلاب ديگر بود. بارندگي ها باعث طغيان رودخانه ها و بروز سيل در برخي استانها گرديد و بسياري از مزارع، روستاها و شهرهاي استان ها بالاخص استان خوزستان به زير آب رفت. رخداد سيل هاي بزرگ با دبي 5000 الي 7000 متر مكعب بر ثانيه در استان خوزستان امري غير عادي نبوده و مسبوق به سابقه مي باشد.

Image result for ‫سیل کرخه و کارون‬‎
بارشهاي فراوان ، ظرفيت محدود رودخانه ها، تصرف و ساخت و سازها در بستر و حتي حريم رودخانه ها ، عدم لايروبي رودخانه ها، عدم استفاده از ظرفيت موثر سدها (بالاخص سد سيمره بدليل عدم تملك اراضي درياچه سد) و عدم مديريت صحيح سدها (با توجه به هشدارهاي صورت پذيرفته) دست به دست هم داده و بحراني جدي را بر دوش كشور و دولت و ملت نهاد. جا دارد در اين راستا به عوامل پيدا و پنهان عوارض سيلاب اشاره شود. در بروز حادثه سيل در استان خوزستان عوامل متعددي دخيل بود . اين عوامل دست به دست هم داده و منجر به تلفات جاني و خسارات مالي فراوان گرديد.

گرچه هشدارهاي اوليه در پايان بهمن ماه به مسئولين داده شد اما ناهماهنگيها، باعث تاخير در تصميم گيري به موقع براي مديريت قبل از وقوع سيل در استان خوزستان گرديد.

با بروز سيل شاهد بوديم كه در استان خوزستان بدليل عدم استحكام لازم سيل بندهاي منطقه، سيل بندهاي متعددي شكسته شد. (مانند سیل بند رفیع در هويزه و روستاهاي آلبوعفري و مچريه) . رها سازي آب در پائين دست رودخانه هاي دز، كارون و كرخه، نيز باعث زیرآب رفتن بخش بسيار زیادی از زمین های کشاورزی گرديد. ( بطور مثال فقط در منطقه هوفل حدود 15 الي 20 هزار هكتار اراضي زير آب رفت.)

آب وارد برخي شهرها و روستاهای استان خوزستان شده و تعدادي از هموطنان مظلوم استان خوزستان جان خود را از دست دادند و يا مجبور به ترك منازل شدند. بدليل حجم بالاي سيلاب اخير، مساحتي بالغ بر 120 هزار هكتار از اراضي پائين دست رودخانه هاي دز، كارون و كرخه زير آب رفت و تنها راه معيشت كشاورزان استان خوزستان و بالاخص دشت آزادگان، كه كشاورزي مي باشد نابود گرديده و زندگي بالغ بر 400 هزار نفر در استان خوزستان با مخاطره و چالش جدي روبرو گرديد. بيشتر مزارع گندم در مناطق روستائي شوش، شوشتر(شعيبيه)، حميديه، دشت آزادگان، خرمشهر، آبادان و اهواز كه آماده برداشت محصول بودند، محصولاتشان كلاٌ نابود گشت. (لازم به ذكر است كه بخش بسيار جزئي از اراضي كشاورزي منطقه تحت پوشش بيمه قرار داشت. بطور مثال از 12 هزار كشاورز بهره بردار در دشت آزادگان تنها يك هزار كشاورز بيمه بودند.)

 

Image result for ‫سیل کرخه و کارون‬‎



عوامل اصلي بروز خسارات سيلاب خوزستان :

1- بارش هاي فراوان: منشا ورودي آب رودخانه هاي كرخه و كارون و دز واقع در استان خوزستان، از حوزه هاي بالا دست استان يعني استانهاي ايلام، كردستان، لرستان، كهكيلويه و بوير احمد مي باشد. -طي سال آبي جاري يعني از اول مهر ماه 97 تا 31 فروردين 98 - ميزان بارندگي در استان ايلام 884 ميليمتر( 134% افزون بر ميانگين بلند مدت) ، -- ميزان بارندگي در استان لرستان 1111 ميليمتر ( 126% افزون بر ميانگين بلند مدت) ، - ميزان بارندگي در استان خوزستان 569 ميليمتر ( 69% افزون بر ميانگين بلند مدت) ، - ميزان بارندگي در استان كهكيلويه و بوير احمد 1012 ميليمتر ( 70% افزون بر ميانگين بلند مدت) و - ميزان بارندگي در استان كردستان 614 م م ( 71% افزون بر ميانگين بلند مدت) بوده است .

2-عدم مديريت به موقع جهت باز نمودن دريچه سدها و تخليه به موقع سدها: با توجه به تعدد مراكز اطلاعات و آماري هواشناسي كشوري كه بيشتر آن اطلاعات و آمار از طريق شركت مديريت منابع آب كشور رصد مي شود. و همچنين هشدارهاي قبلي صورت پذيرفته در خصوص بارشها، كه مسئولين به آن اشاره نمودند ، چرا مديريت لازم در ابتدا (قبل از وقوع سيلاب) براي رها سازي بموقع آب از سد‌های كرخه، دز، شهيد عباسپور و تأثیر آن‌ها بر سیلابی شدن مناطق پائين دست صورت نپذيرفت؟

Image result for ‫سیل کرخه و کارون‬‎


3-عدم تملك اراضي درياچه سد ها : سد سيمره در استان ايلام واقع گرديده و بالا دست سد كرخه واقع است. اراضي بالا دست سد سيمره كه عمدتاٌ روستا و باغات انار و اراضي كشاورزي مي باشد مي بايست همزمان ساخت سد ، توسط وزارت نيرو تملك مي گرديد. متاسفانه وزارت نيرو بعد از ساخت سد سيمره نسبت به تملك اراضي و باغات و روستاهاي منطقه اقدام ننمود. تراز سد پائين نگهداشته شد و عملاٌ نيروگاه 400 مگاواتي سد بلا استفاده ماند. وقتي آبگيري سد كرخه از مرز 5 ميليارد متر مكعب گذر نمود بدليل اضطرار و كم نمودن دبي ورودي به سد كرخه، مقرر گشت سد سيمره آبگيري بيشتر نمايد كه اين امر منجر به زير آب رفتن روستاها و اراضي كشاورزي و باغات واقع در درياچه سد بود . ارتفاعي بالغ بر 12 متر، افزون بر ارتفاع سد ( افزون بر تراز 704 متر ) آبگيري شد و 12 متر ارتفاع بالا آمده تمامي روستاها و باغات و اراضي را زير آب برد. چرا وزارت نيرو در تملك اراضي درياچه سد سيمره در ساليان متمادي كوتاهي نمود؟

4-عدم لايروبي رودخانه ها : لایروبی نشدن برخی رودخانه‌ها یکی از دلایل سیلاب‌های اخیر در کشور مي باشد و متولی امر لایروبی در رودخانه‌ها، وزارت نیرو مي باشد. رياست محترم مجلس شوراي اسلامي در فروردين ماه 98 مستقيما به وزير نيرو اعلام داشتند: " شخص وزير در ارائه طرح 20 ساله خود به مجلس، هيچ اشاره اي به لايروبي سدها و رودخانه ها ننموده اند، اگر صحيح عمل مينموديد در كارتان دخالت نمي شد و لذا انتظار نداشته باشيد در كارتان دخالت نشود."

لایروبی رودخانه‌ها و کانال‌ها به دلیل خشکسالی‌های اخیر کمتر مورد توجه قرار گرفته از طرفی نیز پيگيري لازم جهت اخذ اعتبارات مربوطه صورت نپذيرفته است. در حالی که این حوزه نیازمند اعتبارات سنگینی است.

 


5-عدم مديريت در دخل و تصرفات حريم و بستر رودخانه ها: در برخی رودخانه‌های کشور شاهد دخل و تصرف در حریم رودخانه‌ها هستیم که منجر به ساخت و ساز و ایجاد باغ و زراعت شده است این مساله هم در بروز سیلاب‌ها تأثیرگذار بوده است. امکانات ساحلی و جاده ساحلی که در کنار رودخانه کارون ایجاد شده است در بستر این رودخانه بوده است که تجاوز به حریم کارون محسوب می‌شود لذا ضرورت داشت که برای این گونه موارد فکری اساسی اندیشیده مي شد.

6-عدم توجه به استحكام سيل بندها و علاج بخشي به موقع آنها: در سیلاب اخیر ملاحظه گرديد كه دیواره‌های ساحلی رودخانه هاي دز، کارون، کرخه و سیل‌بند‌ها از استحکام لازم برخوردار نبوده و اقدامي براي علاج بخشي وتقویت آنها در ادوار گذشته صورت نپذيرفته بود.

7-عدم توجه به طرح جامع خطر پذيري سيلاب مصوب 1394 : طرح جامع خطرپذیری سیلاب كه در سال 1394 تکمیل و به وزیر کشور ابلاغ گرديد. اين مهم، بطور جدي مورد توجه قرار نگرفت و در اين امر كوتاهي شد.

8- عدم توجه به مديريت آبخيز داري و زوال پوشش گیاهی و همچنين خشکسالی‌های چند سال گذشته

9-مديريت ناهماهنگ ستاد مديريت بحران

سوال اينجاست كه:

1- مقرر گرديده بود كه در بهمن ماه سال 1397 رهاسازي آب در حوضه هاي كرخه و دز افزايش يابد، چرا اين امر محقق نگرديد؟ (در بهمن ماه سال 1397 علي رغم هشدارها، خروجي سد دز به اندازه اي كاهش يافت كه كشاورزان مجبور شدند براي استخراج از آب رودخانه ، از موتور پمپ استفاده نمايند. ) چرا علي رغم مكاتبه سازمان آب و برق خوزستان در خصوص آزاد سازي آب سد كرخه ، وزارت نيرو اجازه رها سازي به موقع آب را از سد كرخه نداد ؟ وزارت نيرو براي فرار از واقعيات تنها به اظهاراتي همچون عدم اطلاع رساني سازمان هواشناسي بسنده نموده؟

2-با توجه به حجم آب قابل‌ملاحظه پشت سد کرخه در سيلاب اخير فروردين ماه 98 (بالغ بر شش ميليارد و دويست ميليون متر مكعب) و عدم تست سد كرخه براي تحمل دراز مدت اين حجم آب، لازم بود خروجی سد کرخه بسرعت افزایش یابد؛ بنابراین بايد تالاب هورالعظیم ظرفیت بیشتری برای پذیرش آب مي داشت. وزارت نفت بدلايلي خاص حاضر نبود تا دقيقه 90 ، محدوده تالاب در اطراف مخازن شماره ۴ و ۵ زير آب رود. لذا پس از فشارهاي زياد به طور موقت اين مسيرها بازگشایی شدند تا به ظرفیت تالاب افزوده گردد و حجم آب خروجی سد مشکل مردم منطقه را كم كند.

چرا وزارت نيرو و مديريت بحران در آزاد سازي به موقع آب به حريم مخازن وزارت نفت كوتاهي نمودند؟

3-چرا دولت تدبير و اميد در راستاي استيفاي حق قانوني ملت، با تدبير، نسبت به سرزنش و عزل سهل انگاران اقدام ننموده و نمي نمايد؟ رییس محترم کمیسیون انرژی مجلس شوراي اسلامي عنوان نمودند : "مقصر اصلی خسارات وارده به مردم بر اثر سیلاب در خوزستان، لرستان و گلستان مشخص است و عزمی برای محاکمه، عزل و استیضاح می‌خواهد. متهم ردیف اول وزیر نیرو و مجموعه معاونت آب این وزارتخانه است."

فریدون حسنوند نماينده محترم مجلس در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی عنوان نمودند "سوال مهم این است که آیا وزارت نیرو و مسئولان دست اندرکار در جریان وقوع سیلاب و سیل بوده اند. در تاریخ ۱۷ بهمن سال ۹۷ یعنی دو ماه قبل از سیلاب مسئولان وزارت نیرو، اعم از وزیر و سایر دست اندرکاران در جریان سیل قرار داشتند و گزارشی به وزیر ارائه شد و اعلام شد که طبق گزارشات واصله وضعیت سد کرخه در شرایط خطرناک قرار دارد که اگر تدبیری در این زمینه صورت نگیرد احتمال بروز فاجعه ملی و منطقه‌ای متاثر از ورودی و خروجی آبگیری در تراز جدید وجود دارد. لذا باید مسئولان ارشد وزارت نیرو، استانداری خوزستان و سازمان آب موضوع را مورد بررسی قرار دهند."

نماينده محترم شهرستان انديمشك اظهار نمودند كه: "به وزیر نیرو و معاونانش اعلام کردم که تراز سد کرخه ۲۱۵ متر است، با ادامه این روند و حتی بارش های معمولی تراز سد کرخه به ۲۲۰ خواهد رسید. به صورت مکتوب نيز اعلام شد که از ۲۴ بهمن ۹۷ بارشها شدید است. سد کرخه هنوز سد تست نشده و کارشناسان به شدت نگران هستند. اگر ظرفیت ورودی کرخه برای حداقل ۱۵۰۰ متر مکعب بر ثانیه تخلیه نشود، ممکن است با شرایط بسیار ناگواری روبرو شویم. حدود دو ماه قبل به وزارت نیرو اعلام و پیشنهاد شد که ۱۵۰۰ متر مکعب آب در مسیر آرام روان و بدون خسارت تخلیه شود که وزیر نیرو اعلام کرد که جلسه‌ای برگزار می‌شود، این جلسه تشکیل شد ولی اقدامی صورت نگرفت. متهم ردیف اول وقوع سیلاب های اخیر در خوزستان، لرستان و گلستان وزیر نیرو و مجموعه معاونت آب این وزارتخانه است که باید مقصر به مردم معرفی شود. اگر تدبیر لازم صورت می گرفت امروز شاهد این اتفاقات نبودیم. مقصر مشخص است و باید عزمی برای محاکمه برای عزل و استیضاح وجود داشته باشد."

4- عدم پيشگيريهاي به موقع و عدم توجه به هشدارهاي صورت پذيرفته در سيل خوزستان، باعث گرديد مردم و كشور مجبور به صرف هزينه هاي بسيار گزاف شوند. چرا علي رغم خطاهاي فاحش صورت پذيرفته در انجام مديريت ناكاآمد در حوزه آب كشور ، تا كنون هيچ مسئولي در وزارت نيرو حاضر نشده از مردم مظلوم استان خوزستان عذر خواهي نمايد؟

5-چرا مردم به اظهارات دولتمردان اعتماد ندارند؟ چنانچه شاهديم در سال 1395 سيل خوزستان به بيش از چهار هزار و هشتصد و ده ميليارد ريال به اراضي كشاورزي خوزستان خسارت وارد نمود. اما مبلغ مصوب شده براي جبران خسارات تنها سي و دو ميليارد ريال بود. در آن سيل محصولات كشاورزي از بين رفت. اما شاهد بوديم علي رغم اين خسارات، وزارت نيرو نيز بدليل عدم پرداخت حقابه توسط كشاورزان ، آنها را جريمه نمود. مردم وزارت نيرو و شخص وزير نيرو و مدير عامل شركت مديريت منابع آب كشور را عاملاني موثر بر تشديد آلام خود در سيل 95 مي دانند. اعتماد مردم خوزستان از دولتمردان به خاطر عدم پرداخت خسارات بحق شان و از وزارت نيرو بدليل سهل انگاريها ي مكرر و عدم پيشگيري ها و همچنين تشديد آلام ، از بين رفته است.

هيات ويژه تهيه كننده گزارش ملي سيلاب (معرفي شده از طرف رئيس جمهور) براي ارزيابي دقيق موضوعات سيل، بايد تحت رياست فردي قرار گرفته كه تخصصش هيچ ارتباطي با موضوعات آب ندارد؟ تخصص آقاي دكتر نيلي احمدآبادي رئيس هيات مذكور "مهندسي متالوژي" است. متاسفانه اين ضعف سيستم اجرائي كشور است كه هئيئت منتخب تماما افرادي آكادميك و دانشگاهي باشند و هيچكدام در امور اجرائي سابقه اي نداشته باشند. به نظر ميرسد كه هيئت منتخب در چار چوب اهدافي خاص بايد حركت نمايند و حاشيه هاي موضوع سيل و سيلاب را جمع كند. قصور برخي وزارتخانه ها و سازمانهاي دولتي نبايد تحت الشعاع قرار گيرد. (شنيده ها حاكي از آن است كه اعضاي كميته مذكور به پيشنهاد وزير نيرو و با همكاري دكتر فاضلي مشاور وزير نيرو بصورت حساب شده معرفي گرديده اند.) گر چه قرار بر اين است كه هیأت منتخب بايد در 6 ماه آینده، گزارش علمی، دقیق و بی طرفانه‌ای از علت‌های سیلاب‌های اخیر در خصوص مدیریت و امداد و ... اتفاقات و راهکارها را ارائه کنند اما با توجه به تركيب آكادميك، دانشگاهي و غير اجرائي و همچنين عدم تعيين ساز و کار و رویکردهاي اجرائي، به نظر مي رسد با اين منتخبين، گزارش نهائي ، پوششي تنظيم گردد.

بايد هيئت و يا كميته منتخبي از طرف مراجع حاكميتي مستقل و سازمان هاي نظارتي ذيصلاح (مانند سازمان بازرسي كل كشور) شكل گيرد و بيطرفانه موضوع را رصد و قضاوت نمايد.

انتظار است كه مديريت عالي كشور، قوه مقننه و قوه قضائيه بدون هيچگونه مسامحه، براي التيام خاطر هم ميهنان عزيزمان در اين مورد قاطعانه اتخاذ تصميم نموده و با متخلفين و سهل انگاران و كساني كه منافع ملي را براي منافع شخصي و سياسي خود هزينه نموده اند برخوردي منطقي و عاجل بنمايند.

اين مطلب تاکنون 123 بار مشاهده شده است.
مطالب مرتبط با مهندس عليرضا نوري

گفته ها و ناگفته هاي سيل خوزستان
تحليلي از سيل اخير در استان هاي گلستان و مازندران راستي چه كسي بايد پاسخگو باشد ؟
مديريت نوین و هوشمند منابع آب در شرايط بحران آب
بحران آب و مديريت سردرگم منابع آبي



نام و نام خانوادگي:
پست الکترونيک:
سايت يا وبلاگ:
متن پيام:
تصوير امنيتي:



آخاله در قبال تبلیغات هیچ مسئولیتی ندارد.


آب و هوا

پیام های کلی سایت

تماس با ما


كليه حقوق براي پديد آورندگان 
.:: آخاله ::. محفوظ است. | طرح و اجرا : توحيد نيكنامي   | به روز رسانی محتوایی : محمود نيكنامي  
 | .Copyright © 2003-2012 Akhale.ir. All Rights Reserved
|
 | Powered By Tohid Niknami | E-Mail :
Akhale . com @ gmail . com |