هر چند هر روز ، روز معلم است ، اما دوازدهم  ارديبهشت ماه ( شهادت استاد مطهري ) در تقويم  ما روز معلم نامگذاري شده است ، امسال ارديبهشت  ماه مقارن است با ولادت بزرگ پرچمدار يکتا پرستي  و معلم بشريت  حضرت محمدبن عبدالله (ص) ، پيامبر آزادي و آگاهي و قدرت ، و ميلاد پيشواي راست گفتار مذهب جعفري امام جعفر صادق  (ع) که به باور من  زاد روز اين بزرگ مردان تاريخ ، روز معلم است . زيرا :

صداي  عشق  نميرد  به   زير   گنبد   گيتي              هميشه  زنده  بود  بانک جاودان محمد
توزنده باش و ببين آن زمان که خسته زهر راه             جهان چراغ بگيرد  به جستجوي محمد

طلوع آفتاب محمدي (ص) و ستاره ي فروزان دودمان علوي را به انسان هاي آزاده و تشنه کام عشق و محبت و خردورزي تبريک مي گويم .
به پيشگاه باغبانان سر افراز گلزار پر گل و ريحان انديشه و احساس يعني معلمان ، و غنچه هاي  نو شکفته  و گل هاي رنگارنگ و معطر  اين بوستان ، يعني دانش آموزان درود ميفرستم و نکته هايي را که در خلال چهل و پنج سال تدريس در« مکتب» تجربه آموخته ام با شما در ميان ميگذارم .
1-     معلمي عشق است ، هنر است ، سوختن و ساختن است . همچون شمع گداختن و روشني بخشيدن است . معلم معمار بزرگ وادي شرافت است  ، نه بازرگان گم گشته در بازار تجارت .

معلم چو کانوني از آتش است        همه کار او سوزش و سازش است
بسوزد ، بسازد، بکاهد روان              که روشن کند محفل ديگران

2-  معلم طلايه دار ايمان ، عشق ، ادب ، اخلاق و نزاکت است . هر حرکت او از چشمان تيزبين و معصومانه ي شاگردانش مخفي نمي ماند . او بايد مظهر اعتماد ، وقت شناسي ، وفاي به عهد ، صفا و صميميت و راستگويي باشد ، ، تا جواناني شجاع ، مودب ، راست گفتار ، وطن دوست و عاشق مردم پرورش دهد .

3- ياوه گوئي، سخنان زشت ، ناسزا گويي و شوخي هاي خارج  از ادب و نزاکت در شان معلم نيست . از ارزش و اعتبار او مي کاهد و منزلت و جايگاهش را تنزل ميدهد .

بي کمالي هاي انسان از سخن پيدا شود           پسته ي بي مغز چون لب وا کند رسوا شود

4- فروتني و تواضع از افتخارات معلمين آگاه و خردمند است . آنان همچون رودخانه ي عميق ، ساکت و آرام و مانند درختان پر از ميوه ، سربزيرند

خاکساران بيشتر از فيض قسمت مي برند       کلبه ي ديوار کوتاهان پر از مهتاب بود

اما همين پارسايان شب در مقابل ستم ، ريا کاري ، دروغ ، حق کشي و بي عدالتي علي وار ، همچون شيران شرزه مي خروشند و در مقابل مستکبران و متکبران  ، راست قامت و استوار مي ايستند .

5- معلم با چراغ دانش و آگاهي به مصاف جهل و جمود  و خرافه پرستي مي رود زيرا ناداني ، تحجر و خرافات دشمنان هميشگي انسان ها هستند . آنان نسل به نسل  و فصل به فصل درخت کهن تمدن  بشري را از گزند اين علف هاي هرز مصون داشته اند . تا همواره شکوفه هاي  آگاهي  و جوانه هاي نو آوري بر آن افزوده شود .

درخت تو گر بار دانش بگيرد         به زير آوري چرخ نيلوفري را

6- مطالعه ي مستمر لازمه ي کار و زندگي معلم است . جهان با سرعتي سر سام آور به سوي مرزهاي ناشناخته ي دانش به پيش مي تازد . معلم نمي تواند در اين رهگذر ساکن و بي تفاوت باقي بماند . حداقل در رشته اي که تدريس مي کند بايد به دانش روز مجهز باشد

فسانه گشت و کهن شد حديث اسکندر           سخن  نو آر که  نو  را  حلاوتي است دگر

7- معلم بايد با  (( طرح درس )) و مطالعه ي کافي به کلاس قدم بگذارد ، تا براي پاسخ دادن به سوال هاي دانش آموزان آمادگي داشته باشد . اگر احتمالا جواب سوالي را نمي داند ، با شجاعت بگويد : فعلا نمي دانم ،  بايد فکر کنم و جواب دهم . اين طرز برخورد صادقانه مي تواند براي شاگردان الگو باشد . آنان ياد مي گيرند که : اول انديشه وانگهي گفتار

در محفلي دونفر به هم گفتگوي علمي !! مي کردند . اولي – اگر گفتي جزاير لانگرهانس در کجا قرار دارد؟

دومي – ( با قيافه اي حق به جانب و در حالي که باد به غبغب انداخته بود )  در کنار مجمع الجزاير هاوايي کنار کانل سوئز!!! حالا تو بگو ، چرا در تابستان روزها طولاني است ؟

اولي – ( با همان حالت هاي غلط انداز ) براي اينکه آفتاب داغ تابستان به اين روزها مي تابد و آن ها بر اثر گرما منبسط مي شوند !!!

جهان ديده اي که در آن مجلس حضور داشت ، گفت : 

دريغا ! که اين اندازه شجاعت در شما نيست که بگوييد نمي دانم و اين مزخرفات را سر هم نکنيد . در حالي که « نمي دانم ! نيمي  از دانش است . »

8- توجه به کتاب درسي و مراعات ارزش و اعتبار  مولفان محترم ، بر اعتبار معلم مي افزايد . متاسفانه بعضي از همکاران کتاب رسمي آموزش و پرورش را کنار مي گذارند و بجاي آن جزوه مي گويند  و يا منبع ديگري را جايگزين ميکنند . در حالي که کتاب درسي توسط هزاران معلم در سراسر کشور نقد و بررسي مي شود و کاستي هاي آن  به طور نسبي بر طرف مي شود .

جزوه هاي صحيح و بدون اشکال و يا منابع ديگر مي تواند مکمل کتاب درسي باشد ،  نه جايگزين آن . کوشش اين عزيزان در تاليف جزوات  و کتابهاي کمک درسي قابل تقدير است . سخن بر سر نوشته هاي نامطلوب ، غلط  و خارج از استاندارد است که اکثرا توسط افرادي که معلم نيستند چاپ و توزيع مي شود . کتاب ها و حل المسائل هاي مبتذلي که براي خانواده ها و فرزندانشان و براي آينده ي کشور مصيبت بار است . در چنين شرايطي  مولفين دانشمند و معلمين راستين آموزش وپرورش  خون دل مي خورند .

زاغ چون شرم ندارد که نهد پا بر گل           بلبلان را سزد ار دامن خاري گيرند

و يا بنا بر گفته اي لسان الغيب حافظ شيراز :

جاي آن است که خون موج زند از دل لعل        زين تغابن که خزف مي شکند بازارش

9-  معلم بايد از دانش آموزان خود شناخت کافي داشته و با انجمن اوليا و مربيان در ارتباط تنگاتنگ باشد .

روزي در کلاس درس رياضي ، مبحث انتگرال معين را تدريس مي کردم . در همان حال دختر خانمي آدامس  مي جويد  و ضمنا به درس گوش مي داد . عصباني شدم اما خوشبختانه در حضور جمع چيزي به او نگفتم . زنگ تفريح او را صدا زدم و ناراحتي ام را بيان کردم . او گفت : مجراي شنوايي من اشکال دارد و صداي شما را نمي شنوم . به توصيه ي پزشک براي رفع  اين مشکل ، مدتي بايد آدامس بجوم . از اين بابت معذرت مي خواهم . خداي بزرگ را سپاس گفتم که در حال عصبانيت حريم او را پاس داشتم .

گاهي عدم آگاهي از موضوع ، مارا به قضاوت هاي نادرست وا مي دارد .

10-  اين موجود آسماني که هر سخن و آوايش ضامن استقلال و آزادي کشور است و عاشقانه رسالت هدايت انسان را بر دوش دارد ، زخم تاريخ را بر شانه هاي محمد (ص) ديده است . کبودي تازيانه هاي ملامت زراندوزان و زورمندان و رباخواران را بر روح لطيف و آسماني او نگريسته است . در کوچه هاي مکه و مدينه نواي گرم « سلام » وي  را بر کودکان يتيم شنيده است . حضورش را در جمع دايره وار اصحاب در تاريخ  خوانده است   حضوري که که نه توانگري را ياراي  تبختر بود و نه درويشي را شرم تهي دستي .

براي  آن که اين بار امانت را به سر منزل مقصود برساند . انتظار يک زندگي شرافتمندلنه دارد  تا شرافت وطن را پاس بدارد ، و اين انتظار  بيجائي نيست . زيرا حيات و مرگ تمدن ها به حيات و مرگ فرهنگ وابسته است.

علي اکبر جعفري - 1/2/84